|
XARİCİ PARLAMENTLƏRDƏ MAAŞ
Orada faydalı iş üçün nə cür şərait yaradılır?
Xariçi mətbuat səhifələrindən
Mənbə:
"Məşvərət", N5-7,
1997
AMERİKA
Amerika parlamenti - Konqresi
iki palatadan: Senatdan və Nümayəndələr Palatasından ibarətdir. Senatorlarla
Nümayəndələr Palatası üzvlərinin maaşları eynidir və 1993-cü ildən ildə
133.600 dollara bərabərdir.
Senatın və Nümayəndələr
Palatasının aparatlarında çalışanların illik maaşları isə aşağıdakı cədvəldə
göstərilir (min dollarla):
|
Vəzifə |
Senat |
Palata |
|
İnzibati
köməkçi |
101.835 |
81.166 |
|
Qanunvericilik üzrə direktor |
80.133 |
51.326 |
|
Kolumbiya
diskriti / ştat üzrə direktor |
65.392 |
52.290 |
|
Mətbuat
katibi |
55.602 |
39.840 |
|
Ofisin
meneceri |
51.143 |
37.606 |
|
Qanunvericilik üzrə köməkçi |
43.496 |
31.476 |
|
Layihələr
üzrə əlaqələndirici direktor |
40.325 |
31.979 |
|
Vaşinqton
üzrə işçi |
33.116 |
38.468 |
|
Katibə |
20.843 |
21.618 |
Ümumiyyətlə, hər
nümayəndənin aparatında 22 nəfər işçidən artıq olmamalıdır və bu aparatın
ümumi illik büdcəsi təxminən 570 min dollar təşkil edir. Onu da qeyd etmək
lazımdır ki, işçilərdən bəziləri bir neçə nümayəndəyə xidmət göstərirlər
(məsələn, kompüter mütəxəssisləri), bəziləri isə intern-təcrübədə
olduqlarına görə maaş almırlar.
Konqresmenlərin
büdcəsində poçt, yol, telefon-teleqraf, mebel və ofisləri kirayə (paytaxtda
və öz ştatında) xərcləri də nəzərdə tutulur.
Yol xərcləri
xüsusi dusturla hesablanır: 64 x A x V; burada A - bir mil (təxminən 1,6 km)
yolun orta gediş xərci, V - paytaxtdan nümayəndənin təmsil etdiyi ştatın ən
ucqar nöqtəsinə qədər məsafədir. 1995-ci ildə minimum yol xərci bir nəfər
nümayəndə üçün 6.200 dollar həcmində müəyyənləşdirilmişdir. Telefon
rabitəsinin minimum həcmi isə həmin ildə 6.000 dollar olmuşdur. Maksimum
xərclər isə məsafə və tarifdən asılı olaraq həmin düsturla hesablanır.
Senatorların
büdcəsi nümayəndələrinki ilə müqayisədə daha böyükdür. 1995-ci ildə
senatorların aparatının büdcəsi 1.660 mindən 1.935 minədək olmuşdur (müvafiq
ştatın əhalisinin sayından asılı olaraq). Bundan başqa, senatorların aparat
işçilərinə say məhdudiyyəti qoyulmur.
Ümumiyyətlə,
Amerika Konqresində 100 nəfər senatordan və Nümayəndələr Palatasının 435
üzvündən başqa, müxtəlif vəzifələrdə 25 mindən artıq adam çalışır. 1993-cü
il üzrə Konqresin ştat cədvəlində əsas qurum bölmələri üzrə işçilərin sayı
aşağıdakı kimi olmuşdur:
|
Palata |
Senat |
|
Komitələrin
işçiləri |
|
2.147 |
994 |
|
Aparat |
|
7.400 |
4.138 |
|
Rəhbərliyin
aparatı |
|
137 |
100 |
|
İşçilər |
|
1.194 |
1.165 |
FRANSA
Milli Məclis üzvlərinin aylıq
maaşı 32.080 frank 92 santimə bərabərdir (təxminən 5.434 Amerika dolları).
Bundan başqa, deputatlar hər ay 8.260 frank 19 santim (1.399 Amerika
dolları) "deputat əlavəsi" və mənzil ödəməsi olaraq əlavə 962 frank 43
santim (163 Amerika dolları) alırlar. Beləliklə, deputatların aylıq
gəlirinin cəmi 41.304 frank 54 santimə bərabərdir.
Təxminən bu miqdarda (40.971
frank) məbləğ hər deputatın sərəncamına köməkçilərinə maaş üçün verilir.
Köməkçilərin sayı isə beş nəfərdən artıq olmur, adətən üç nəfər olur:
parlament attaşesi, seçki dairəsi üzrə attaşe və katib. Köməkçilər üçün
ayrılan məbləğə qənaət edildikdə, artıq vəsait Milli Məclisin büdcəsinə və
ya deputatın şəxsi siyasi qrupuna verilir.
Bunlardan əlavə, hər depuqat
üçün aylıq 34.584 frank "makinaçılar müavinəti" ayrılır. Bu məbləğdən
makinaçı xidmətinin ödənişi ilə yanaşı, deputat fəaliyyəti ilə əlaqədar
başqa xərcləri də ödəmək üçün istifadə etmək mümkündür. Misal üçün faks,
taksn, dəllək xərclərini ödəmək və hətta kostyum almaq da mümkündür. Qadın
deputatlar üçün isə xüsusi sifarişlə kostyum tikdirib bu məbləğdən onun
qiymətini də ödəmək olar.
Beləliklə, bir deputat Fransa
vergiödəyənləri üçün ildə təxminən 1,4 mln. franka başa gəlir.
Lakin bununla da
iş bitmir. Fransa deputatları çox böyük güzəştlərə malikdir. Belə ki:
-
Fransanın
bütün dəmiryolu xətlərindən birinci dərəcəli vaqondan pulsuz istifadə üçün
deputata xüsusi bilet verilir;
-
həftədə bir
dəfə deputat öz dairəsinə pulsuz getmək üçün təyyarədən istifadə edə
bilər;
-
öz deputat
kabinetindən bütün telefon əlaqələri pulsuzdur;
-
hər ay 5 min
məktubunun poçtla göndərilməsi pulsuzdur.
Deputatlar
maaşdan gəlir vergisi ödəyirlər. Bu, ildə təxminən 60 min frank təşkil edir.
Yuxarıda adları çəkilən əlavə gəlirlərdən heç bir vergi ödənmir.
Senatorların
gəliri Milli Məclisin deputatlarının gəlirindən çox az fərqlidir.
İSVEÇ
İsveç
parlamentinin - Riksdaqın deputatlarının aylıq maaşı 29.500 İsveç kronuna
(təxminən 3.920 Amerika dollarına) bərabərdir.
Maraqlıdır ki,
deputatların maaşını parlamentdən asılı olmayan xüsusi komitə
müəyyənləşdirir.
Adi
deputatlardan fərqli olaraq spikerin maaşı ölkənin baş nazirinin maaşına
bərabərdir və 75.000 kron təşkil edir.
Spikerin
müavinlərinin maaşları adi deputatın maaşından 30%, parlamentdə komitə
sədrlərinin maaşları isə 20% artıqdır.
Deputatların
bütün xidməti səfərləri ezamiyyət sayılır və tam ödənilir. Xidməti səfərlər
haqqında qərarları deputatlar sərbəst olaraq özləri qəbul edir. Bu zaman
nəqliyyat növünü seçməkdə də onlar müstəqildir. Xüsusi avtomobildən istifadə
etdikdə deputat müvafiq kompensasiya alır.
Deputatların
yaşayış mənzili eyni zamanda onların iş yeri - ofisi sayılır. Ofis üçün
texniki avadanlıq parlamentin inzibati ofisi tərəfindən ayrılır. Bura
telefon, faks, cib telefonu və peycer daxiddir. Parlament yalnız adi
telefondan olan danışıqların haqqını ödəyir. Cib telefonu ilə danışıqların
haqqını deputat öz cibindən ödəməlidir.
Gözlənilməyən
xərclərin ödənilməsi üçün deputat xüsusi müraciət etməlidir.
Hər il dövlət
büdcəsindən deputatların fəaliyyəti üçün parlamentə 213 mln. kron ayrılır.
Bu məbləğ partiyalar arasında bəlüşdürülür (onların son iki seçkidə
parlamentdə qazandıqları yerlərin sayından asılı olaraq). Bundan başqa,
parlament partiyaları əlavə "ofis yardımları" alırlar. Bu yardımlar əsas və
əlavə hissələrdən ibarət olur. Əsas hissənin həcmi sabitdir və parlamentdə
4% yer qazanan hər partiya 4,93 mln. kron alır. Əlavə hissə hər iqtidar
partiyasından olan deputat üçün 13.850 kron, müxalifət deputatı üçün isə
20.650 kron təşkil edir.
Bunlardan başqa,
Riksdaqdakı partiya qrupları əlavə katiblik qrantları alır (katiblər
xidmətlərinin xərcləri, nəqliyyat üçün). Müxalifət partiyaları burada da
iqtidar partiyalarından çox alır. Birincilər üçün 2,32 mln. kron, ikincilər
üçün isə 930 min kron ayrılır. Bunlardan başqa, hər deputat ayrıca 28 min
kron təşkil edən deputat qrantı alır. O qrantlardan deputat yalnız köməkçi
saxlamaq üçün istifadə edə bilər.
Bu zaman hər iki deputata bir
köməkçi düşür. |