|
BÖYÜK BRİTANİYA PARLAMENTİ
ÜZVLƏRİNİN İCTİMAİ HƏYATDA DAVRANIŞ STANDARTLARI
LALƏ NƏCƏFOVA
Mənbə:
"Məşvərət", N8-9,
1997
Bəzi siyasi xadimlərin
ictimai həyatda davranışının qeyri-etik olması haqqında məlumatlar Böyük
Britaniya parlamentinə daxil oldutdan sonra burada İctimai Həyatda Davranış
Standartları Komitəsi yaranmışdır. Komitənin birinci hesabatı 1995-ci ilin
yayında ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. Həmin hesabatın əsasında
Nümayəndələr Palatası aşağıdakıları həyata keçirdi.
Qərara alındı ki, parlament
üzvləri hər hansı məsələni qaldırmağa, yaxud onunla bağlı fəaliyyət
göstərməyə görə ödəniş ala bilməzlər;
• Parlament üzvlərinin
iqtisadi maraqlarını qeydiyyatdan keçirmək, parlament üzvlərinə ictimai
davranışlarına dair məsləhətlər vermək və münasib şikayətləri araşdırmaq
üçün parlamentin bir üzvü komissiyanın sədri təyin
olundu;
• Standartlar və
imtiyazlar komitəsi yaradıldı;
• Parlament
üzvləri üçün yeni Davranış kodeksi yaradıldı.
Həmin kodeksi
nəzərinizə çatdırırıq (kiçik ixtisarlarla).
PARLAMENT
ÜZVLƏRİNİN DAVRANIŞ KODEKSİ
Kodeksin məqsədi
Davranış
kodeksinin məqsədi palatada, seçiçiləri və ümumiyyətlə, ictimaiyyət
qarşısında vəzifələrini icra etməkdə parlament üzvlərinə kəmək etməkdir.
Şəxsi davranış
Parlament
üzvləri İctimai Davranış Standartları Komitəsinin müəyyənləşdirdiyi və bütün
rəsmi şəxslərə aid olan ümumi davranış prinsiplərinə riayət etməlidir.
Fədakarlıq
Rəsmi şəxslər
hər hansı qərarı yalnız ictimai maraq mövqeyindən qəbul etməlidir. Onlar
bunu özləri, ailələri, dostları üçün hər hansı maliyyə və yaxud digər maddi
maraq güdərək edə bilməzlər.
Təmizlik
Rəsmi şəxslər
özlərini kənar şəxslərdən, təşkilatlardan onların rəsmi vəzifələrini icra
etmələrinə mane ola biləcək heç bir maliyyə və ya digər asılılığa
salmamalıdır.
Obyektivlik
Vəzifə
xidmətlərini yerinə yetirərkən, o cümlədən görüşlərini təyin edərkən, yaxud
ayrı-ayrı şəxslərin namizədliyini mükafatın, ya imtiyazların verilməsi üçün
irəli sürərkən rəsmi şəxslər öz seçimlərini yalnız həmin namizədlərin
məziyyətlərinə əsasən etməlidir.
Hesabdarlıq
Rəsmi şəxslər
qəbul etdikləri qərarlara və atdıqları addımlarına görə ictimaiyyət
qarşısında hesabat verməli və lazım olarsa, fəaliyyətlərini yoxlamaq üçün
özlərini təqdim etməlidir.
Aşkarlıq
Rəsmi şəxslər
qəbul etdikləri qərarlarda və atdıqları addımlarda mümkün qədər aşkarlığı
gözləməlidir. Onlar qərarlarını izah etməli və məlumatın verilməsini yalnız
o halda məhdudlaşdırmalıdırlar ki, bunu ictimai maraq tələb etsin.
Liderlik
Rəsmi şəxslər bütün bu prinsiplərə riayət edərək liderlik və şəxsi nümunə
göstərməlidir.
Parlament
üzvləri davranışlarını ictimai maraq əsasında qurmalı, şəxsi maraqlarının
ictimai maraqla toqquşmasına yol verməməli və belə bir toqtuşma baş verdikdə
onu dərhal ictimai maraqların xeyrinə həll etməlidir.
Parlament
üzvləri həmişə elə bir tərzdə davranmalıdırlar ki, xalqın parlamentin
saflığına olan etibarı, inamı qorunsun və güclənsin. Onlar heç zaman
parlamenti, ümumiyyətlə, onun üzvlərini gözdən salan hərəkətə yol
verməməlidir.
Parlament
üzvünün parlamentə, ya parlamentin hər hansı komitəsinə hər hansı bir qanun
layihəsini, ya təklifi verməsinə, ya əksinə, verməməsinə təsir göstərmək
üçün təklif olunan rüşvətin (o cümlədən hər hansı ödəniş, kompensasiya, ya
mükafatın) onun tərəfindən qəbul edilməsi yolverilməzdir.
Parlament
üzvləri iqqisadi maraqlarını parlamentdə tam şəkildə qeydiyyatdan keçirməli,
parlamentdə və ya hər hansı bir komitədə müvafiq müzakirələrdə və yaxud
nazirlər, dövlət qurumları və ya icra orqanları ilə onların mənafeyinə
toxunan danışıqlarda diqqəti həmişə öz şəxsi iqtisadi maraqlarının
mövcudluğuna tərəf yönəltməlidir.
Parlament üzvü
maliyyə münasibətlərində olduğu təşkilatla, ya həmin təşkilatın adından
fəaliyyət göstərən şəxslərlə münasibətlərində (o cümlədən ictimaiyyətə
bildirilməyən qeyri-formal görüş və tədbirlərdə), nazirlər, parlament
üzvləri və rəsmi şəxslərlə ünsiyyətlərində açıq və səmimi olmalıdır.
Parlament üzvü
parlamentdə gedən heç bir müzakirədə muzdlu vəkil kimi iştirak edə bilməz.
Parlament
üzvləri yadlarında saxlamalıdır ki, vəzifə xidmətlərini yerinə yetirərkən
məxfi surətdə aldıqları informasiya yalnız həmin xidmətlərlə bağlı istifadə
oluna bilər və heç zaman maddi gəlir əldə etmək üçün istifadə oluna bilməz. |