|
|
|
|
|
|
||
|
AKTİV BÖLMƏLƏR |
|
XƏBƏRLƏR. |
|
KITABXANA - 02 - Parlament təcrübəsi (pt) |
|
İLK AZƏRBAYCAN PARLAMENTİNİN BİNASI
ŞAMİL FƏTULLAYEV Mənbə: "Məşvərət", N1-2, 1997 "Küçələr kimi tikililər də dəyişən tarixi və şəhərsalma vəziyyətilə birlikdə öz təyinatını dəyişirlər. Bu cür tikililərə 1898-1901-ci illərdə məşhur memar İ.V.Qoslavskinin (1865-1904) layihəsi əsasında Nikolayevski (hazırkı İstiqlal) küçəsində tikilmiş H.Z.Tağıyev müsəlman qızlar məktəbinin binası da aiddir. 1918-ci ilin mayında Azərbaycan Cümhuriyyəti quruldu. Respublikanın ilk parlamenti keçmiş H.Z.Tağıyev məktəbinin binasında açıldı. Bakı şəhərinin mərkəzi inzibati-ictimai magistralında aktiv mövqe tutan bina həcmli-məkan və kompozisiya sistemi ilə fərqlənir. O, təkcə memarın yaradıcılıq üsul və tərzini deyil, həmçinin öz zəmanəsini - Azərbaycan milli mədəniyyəti üçün bir növ "fırtına və həmlə" dövrünü özündə əks etdirir. Binanın siması yerli memarlıq incəsənət ənənələri və müasir stilistika istiqamətinin xüsusiyyətləri əsasında formalaşmışdır. Nəticədə müsəlman şərq memarlıq ifadəsində yeni həcmli-plastik obyekt yaranmışdır. Məktəbin binası bu memarlıq rakursunda təsadüfi hadisə deyildir. Belə ki, yerli cəmiyyətdə milli mənbələrə əsaslanma tendensiyası bu məvqelərdən çıxış edirdi. Memar da onu parlaq formada əks etdirmişdir. P-oxşar planlı məktəb cənub tərəfdə yerləşən qala divarı hesabına qapalı həyətə malik idi. Bu şərq şəhərinin iqlim və məişət şəraitinə uyğun idi. Bir az irəli çəkilmiş binanın mərkəzi hissəsi təkcə planlaşdırması - inzibati qrupun yerləşməsi ilə deyil, həcmcə də nəzərə çarpır. Binanın daxili interyerləri yaxşı yerinə yetirilmiş, karnizlər və memarlıq detalları təmkin və zəvqlə çəkilmişdir. Parad zalının interyeri şaquli və üfiqi ayırmalarla bu memarlıq müddəalarını təsdiq edir. Özünəməxsus formalı pilyastraların və zal üzərindəki "barokko" tipli balkonların ritmi interyerə xüsusi major ahəng və incə plastika verirdi. Şəbəkə elementləri və detalları ilə bəzədilmiş eyvanlar xüsusi memarlıq ifadə forması təşkil edir. Onlar məzmunca sanki təbiətdən borc götürülmüş qeyri-adi çiçəklər təsiri yaradır. Plastikliyi ilə fərqlənən bu kamera formaları özündə şərq memarlığının xüsusi dünyasını, onun ətraf əşya-məkan mühitinə məcazi və fəlsəfi münasibətini təcəssüm etdirir. Nikolayevski küçəsi tərəfindəki çox gözəl yerinə yetirilmiş əsas fasad, binanın memarlıq həllində xüsusi yer tutur. Bina şərq üslubunda, lakin o vaxtkı Rusiyanın digər şəhərlərində qurulmuş tikililərdə öz əksini tapmış ekzotikaya aludəçilikdən uzaq qeyri "tipik" layihə əsasında tikilmişdir. Bu istedadlı sənətkar işidir. O, gözəl yerinə yetirilmiş detalların profili ilə Azərbaycan memarlığının çox plastik və koloritli əsərini yaratmışdır. Qoslavskinin tikilisi haqqında o vaxtkı Bakı mətbuatı çox yüksək fikir söyləyərək qeyd edirdi ki, "Bakı şəhərinin ən yaxşı küçələrindən birində yerləşərək bina . . . gözəl memarlıq tikililərivdən biri kimi şəhəri bözəyəcəkdir. Onda artıq elementlərin yoxluğu böyük fayda ilə zərif sadəlik və bütün hissələrinin harmoniyası ilə əvəöz olunmuşdur" ("Bakı rus-müsəlman qızlar məktəbi", Kaspi qəzeti , 1901-ci il, №188). |
|
|
|
TƏQDİM EDİRİK |
|
|
|
Bütün hüquqlar qorunur. Materiallardan təkrar istifadə zamanı səhifəni göstərmək vacibdir. |
Powered bu TusiSoft