DEPUTAT SƏS VERƏRKƏN NƏYƏ
ƏSASLANMALIDIR
CORC BUŞ
Mənbə:
"Məşvərət", N3-4,
1997
Millət vəkili parlamentdə
neçə səs verməlidir? O, bilavastə onu seçənlərin iradəsini ifadə etməli,
yoxsa sağlam düşüncəyə, ümummilli, yaxud həqqa ümumbəşəri maraqlara
əsaslanmalıdır? ABŞ-ın 41-ci
prezidenti Corc Buşun "Gələcəyə boylanış"(1989) kitabından seçilmiş
aşağıdakı parça bu sorğuya onun cavab variantıdır. Bu hissə (eləcə də
bütövlükdə kitabın özü) seçicilərin səslərini toplamağı bu səslərin
yiyələrinə hörmətlə qoşa qanad sayan siyasətçilər üçün maraqlı olaçaq.
Səsvermədə qanqaraldıcı hal
olmuşdusa da bu hamımızın qara seçiciləri cəlb etmək cəhdlərimizə rəğmən
mənim qara seçki dairələrində əldən-ayaqdan düşməyim idi. 1966-cı ildə vacib
idi ki (80-cı illərdə də keçmişdəki kimi vacibdir), hələ Linkoln vaxtında
yaradılmış Respublikaçılar Partiyası qaraların daha güclü dəstəyini
qazansın.
Mənzil işində bərabər vətəndaşlıq hüquqları haqqında qanun layihəsi təmsilçilər
palatasına 1968-ci ilin aprelində - ölkə kiçik Martin Lüter Kinqin
öldürülməsinin ciddi ağrılarını hələ
yaşayarkən təqdim olunmuşdu. Bu, konqresdə olduğum dörd
il boyunca səs verməli olduğum qanun layihələri içərisində ən ziddiyyətlisi idi. İnzibati kəməkçim mənim dairəmdən
alınan məktubların sayı haqqında hər gün məlumat verirdi. Seçicilərimin böyük
əksəriyyəti qanun layihəsinin ƏLEYHİNƏ idi. Mən onun lehinə səs verəndən
sonra məktublar xeyli artdı. Özü də,
gözlər
görməsin. Yalnız mənim deyil, cəməiyyətimin əleyhinə də
hədə-qorxular bildirilirdi... Bu, seçicilərlə üzbəüz oturaraq müzakirə
edilməli emosional problem idi .
Seçkilərdən bir həftə sonra
mənim seçki dairəmin qərb bəlümündə təşkil edilmiş mitinqdə iştirak etmək
üçün evə uçdum. Zal ağzınacan dolmuşdu. Məni təqdim edərkən qalxan qəzəbli
qışqırıqlar və fit göstərdi ki, içəri qaynar qazandır.
Auditoriya bir qədər
sakitləşərkən çıxışımda Edmund Berkin (ingilis siyasətçisidir) azad
cəmiyyətdə qanunvericinin vəzifələrinə dair müddəalarını təkrarladım. Berk
yazırdı: "Sizin təmsilçiniz sizə yalnız öz işi ilə yox, eləcə də öz
mühakiməsi ilə borcludur və o öz düşüncəsini sizin rəyinizə qurban verərsə
sizə qulluq etmək əvəzinə sizi satmış olar."
Mən onlara xatırlatdım ki,
biz iclas keçirərkən azadlığımızı və yaşayış tərzimizi qorumaq üçün qara
amerikalılar Vyetnamda vuruşurdular. Biz ağ amerikalıların istifadə
etdiyimiz azadlıqdan özünün necə məhrum edildiyini görmək üçün evinə dönən
qara amerikalı Vyetnam veteranı haqtında onlar nə düşünürlər? Nə olursa
olsun, ancaq İnsan yalnız və yalnız zənci olduğuna, yaxud Latın Amerikası
ləhcəsində danışdığına görə üzünə çırpılan qapının arxasında boynunu
bükməməlidir. Mən belə yekunlaşdırdım ki, mənzilə bərabər hüquq haqqında
qanun layihəsi ənənələrin və sıxışdırmaların nokauta uğratdığı qaralara və
başqa azlıqlara ümid bəxş edir.
Mən qurtardım, sakitləşmiş
insanların üzlərini sıra-sıra gözdən keçirdim və təşəkkür etmək üçün
yığıncağın sədrinə tərəf çevrildim. Yalnız bu zaman çəpiklər çalındı,
getdikcə gurlaşdı və ayaqa qalxmış bütün zalın ümumi alqışına çevrildi.
Başlanğıcda yaranmış xoşagəlmöz nə vardısa hamısı aradan getdi və hiss etdim
ki, nə isə əlamətdar bir şey baş verib - bu, mitinq iştirakçılarının
(hamısında olmasa da) beyinlərində və ürəklərində yaranmış dönüş idi.
Bu gün iyirmi ildən artıq vaxt keçərkən mən səmimiyyətlə
boynuma alıram ki, o axşam evə qayıdarkən yaşadığım
hiss ictimai həyatımda ondan qabaq və sonra duyduğum heç nə ilə müqayisəyə
gəlmir. |