|
|
|
|
|
|
||
|
AKTİV BÖLMƏLƏR |
|
XƏBƏRLƏR. |
|
KITABXANA - 11 - Seçkilər (sc) |
|
İCTİMAİ TELEVİZİYANIN
BRİTANİYA MODELİ: İngiltərənin Lidz Universitetinin radio va televiziyanın ictimai və siyasi aspekti üzrə mutaxəssisi doktor CEY BLAMLERin məqaləsi əsasında Mənbə: "Məşvərət", N5-7, 1997 Seçki və parlament siyasətində ictimai televiziyanın rolunun Britaniya modelini bir neçə əsas cəhət səciyyələndirir və bunlar hamısı cəmiyyətə xidmət etmək məqsədini güdür. Birinci cəhət - siyasi prosesin sağlam əsasları və ictimai xarakter daşıyan səhbətlərin keyfiyyətinə görə məsuliyyət hissi Ümumi seçkilər xəbərlər çələngi və yaxud dramatik epizodlar paradı kimi yox, millətin qarşısında duran həlledici seçim dövrü kimi işıqlandırılır. İctimai televiziya xndmətləri seçki kampaniyasının yaxınlaşmasını yeniləşdirici bir hadisə kimi qiymətləndirir və onun fəvqəladəliyi onlara fəvqəladə addımlar götürmək üçün, bir növ, bəraət qazandırır. Seçki kampaniyasını nə dərəcədə tam şəkildə işıqlandırmaq məsələsini həll etməklə yanaşı, yayım xidmətləri proqramlarının yerlərini dəyişir, cədvələ yeni proqramlar saldırır, siyasət üzrə mütəxəssislərini yeni mövzularla məşğul olmağa ezam edir, xəbərlər proqramlarının vaxtını uzadır və onların təhlili komponentlərinin gücləndirilməsi istiqamətində addımlar atırlar. Onlar, bir tərəfdən, siyasətlə orta səviyyədə maraqlanan adi seçiciyə həddindən artıq güc vermək istəmir, digər tərəfdən isə, özlərinin seçkiləri tam və ciddi şəkildə işıqlandırmaq hüququnu təmin etmək istəyir və bu iki niyyət arasında tarazlıq yaradırlar. İkinci cəhət - televiziyada və radioda siyasi reklam yolverilməzdir (Böyük Britaniyada siyasi reklam Müstəqil yayım haqqında qanun tərəfindən qadağan olunur - həmin qanun hər hansı siyasi məqsəd daşıyan reklamı qadağan edir); əvəzində seçki kampaniyası zamanı və ümumiyyətlə, il ərzində siyasi partiyalara pulsuz efir vaxtı verilir. Efir vaxtının müəyyənləpdirilməsini xüsusi komitə həyata keçirir. Həmin komitədə adətən yayım şirkətlərinin nümayəndələri və parlamentdə təqdim olunan siyasi partiyaların nümayəndələri iştirak edir. Hökumətdə təqdim olunan və müxalifətdə olan partiyalar eyni efir vaxtı alırlar. Nümayəndələr Palatasında yer ala bilməmiş və yaxud, ümumiyyətlə, az səs yığmış azlıq təşkil edən partiyalara televiziyada bir dəfə çıxış hüququ verilir (o şərtlə ki, onlar seçkilər zamanı ən azı 50 namizəd irəli sürsünlər). Üçüncü cəhət - siyasi rəqabətdə bitərəflik və ədalət standartlarını saxlamaq üçün səmimi səylər göstərir. Seçkilər zamanı bitərəflik və ədalət tələbi daha da sərtləşir və bu özünü ən qabarıq şəkildə xəbərlər proqramlarında büruzə verir. Misal üçün, Bi-Bi-Si şirkəti rəsmi qaydada öz redaktorlarından tələb edir ki, onlar seçki kampaniyasını işıqlandıraraq, işlərini ədalət prinsipləri əsasında qursunlar. Ədalətin təmin olunması hətta riyazi şəkildə (saniyəölçənlə) ölçülür, belə ki, seçki kampaniyasının axırında partiyaların xəbərlər efirində aldıqları vaxt onlara ayrıca çıxıpşarı üçün verilmiş vaxtların nisbətilə uyğun olunmalıdır. Dördünçü cəhət - Britaniya radio və televiziya sisteminin konstitusyon statusu mürəkkəb və çoxtərəflidir. Bir tərəfdən, Britaniyanın siyasi mədəniyyətində və kütləvi informasiya vasitələri mədəniyyətində redaktorların müstəqilliyi prinsipinə artıq dərəcədə yüksək rəğbət bəslənilir. Digər tərəfdən isə, dövlət tərəfindən yaradılmış ictimai radio və televiziya xidmətləri təkcə siyasi məsuliyyət daşımır, onlar habelə müəyyən dərəcədə siyasi asılılığa məruz qalır. Belə ki, yayım xidmətləri dərk edir ki, onların proqramlarının gələcək təşkili hökumətin və parlamentin əlindədir. Onlar başa düşür ki, siyasi dairələrin yaxşı münasibəti onlar üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Britaniyanın ictimai televiziya xidməti modeli problemsiz deyil. O, hərdən həddindən artıq qərarsız və ehtiyatlı olur, saniyə prinsipi seçki kampaniyasının xəbərlər proqramında işıqlandırılmasının ədalətli olmasını təmin etmək üçün həddindən artıq mexaniki bir üsul kimi də özünü göstərə bilər, televiziya auditoriyası hərdən seçkilər haqqında xəbər və protramlarla həddindən artıq doyurur və s. Lakin bu modelin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, o, siyasi liderlərə seçicilərilə televiziya vasitəsilə ünsiyyət yaratmağa imkan yaradır. Onlar bilirlər ki, demək istədiklərinin heç olmazsa müəyyən hissəsi televiziya vasitəsilə göstəriləcək və göstərildikdə məzmunun bir xəbər kimi bu anda qiymətli olub-olmaması nəzərə alınmayacaq. Bu, həmin çıxışların imic-şüar xarakteri yox, daha dərin və perspektivli olması üçün gözəl bir təkan yaradır. |
|
|
|
TƏQDİM EDİRİK |
|
|
|
Bütün hüquqlar qorunur. Materiallardan təkrar istifadə zamanı səhifəni göstərmək vacibdir. |
Powered bu TusiSoft